Liên kết web

Đối tác

Thống kê truy cập

Đang Online: 4662

Trong tuần: 58757

Trong tháng: 415401

Tổng: 21128645

Giới thiệu - Tổng quan

Thứ Sáu (25/01/2008 | 07:00 GMT + 7)

Vị trí và vai trò của cụm công trình đối với khu trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm và đối với thành phố Hồ Chí Minh


Ngày cập nhật 25/01/2008
Thành phố Sài Gòn được chính thức mang tên ''Thành phố Hồ Chí Minh'' từ ngày 2/7/1976  là thành phố lớn nhất Việt Nam ngày nay. Trong lịch sử, nơi đây là “...một trong số những đô thị cổ Việt Nam hình thành vào loại muộn, nhưng xây dựng trên một miền đất rất trù mật và mênh mông, lại đang ở vào một nhịp khai phá mới, đầy sức sống, chế độ quân chủ quan liêu, tuy vẫn cố gắng nắm giữ, nhưng thường thì triều đình trung ương ở xa, khi gần thì lại phải cần đến đô thị như một cơ sở quan trọng cho các mục tiêu chính trị lớn và thiết thân của mình, nên Sài Gòn cổ có nhiều thoáng đãng để thu hút, tinh kết sức mạnh kinh tế và hàng hoá của cả miền Nam Bộ và của chính mình. Sài Gòn ngay từ thuở xưa không phải chỉ là một thành phố của quân quan thư lại chuyên tiêu thụ, nó đã chủ yếu là một thành phố sản xuất thương mại, vừa nội địa, vừa quốc tế...”

Sau ngày giải phóng, thống nhất đất nước 30/4/1975, Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh luôn giữ và phát huy ngày càng mạnh vai trò thành phố ngã ba đường gắn kết Việt Nam với khu vực Đông Nam Á và thế giới.

Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò chủ chốt trong giao thông toàn vùng, đảm trách vai trò cảng có quy mô lớn nhất nước, tuy nhiên theo đánh giá quốc tế thì hệ thống cảng của thành phố Hồ Chí Minh hoạt động chưa thật hiệu quả so với vùng Đông Nam Á. Để giảm sức ép và san sẻ nhiệm vụ vận chuyển đường biển cho thành phố, gần đây xung quanh khu vực đã hình thành thêm các cụm cảng mới. Bà Rịa- Vũng Tàu, sông Thị Vải có luồng tàu ổn định, rộng và sâu, thích hợp cho việc lưu thông các tàu có tải trọng lớn. Bên cạnh đó đang phát triển tổ hợp cảng Gò Dầu- Phú Mỹ- Cái Mép có thể phục vụ cả vận chuyển lẫn trung chuyển. Cụm cảng Cát Lở- Bến Đình- Sao Mai phía bờ Vũng Tàu đón hàng container phục vụ dầu khí, dịch vụ vận chuyển quy mô lớn đi các tuyến đường gần Châu Á, liên Á, phục vụ các tầu lớn khó vào cảng Sài Gòn.

Hướng quy hoạch tổng thể vùng kinh tế trọng điểm phía nam dự kiến phát triển các đường cao tốc An Phú- Nhơn Trạch, Biên Hòa- Vũng Tàu (kết hợp đường sắt), sân bay quốc tế Long Thành đã hoàn thiện hệ thống giao thông cho thành phố Hồ Chí Minh và phân chia bớt hoạt động cảng về phía Vũng Tàu.

Bán đảo Thủ Thiêm thuộc vùng đất trũng ở tả ngạn sông Sài Gòn cho nên suốt các thời kỳ phong kiến và Pháp thuộc đều không được chú ý phát triển. Các nhà quy họach đô thị luôn tránh phát triển thành phố về hướng Nam - Đông Nam và khu Thủ Thiêm vì đó là vùng đất thấp, đầu tư xây dựng sẽ rất tốn kém.

Tuy nhiên đây là khu vực có vị trí đẹp cho nên suốt nửa thế kỷ qua đã có nhiều phương án mong muốn phát triển hạt nhân lịch sử của Sài Gòn- Thành phố Hồ Chí Minh sang phía bờ bên kia- bán đảo Thủ Thiêm. Trước năm 1975 có các phương án của Hoàng Hùng (1957), Doxiadis (1960), nhóm WBE Mỹ (1974). Sau ngày giải phóng có các phương án của Viện Quy hoạch thành phố. Trong phương án quy hoạch Sài Gòn của kiến trúc sư người Mỹ gốc Hy Lạp Doxiadis cũng hướng sự phát triển của thành phố về hướng Tây- Tây Bắc. Đối với khu Thủ Thiêm ông đề xuất chỉ để làm khu thể nghiệm xây nhà ở thấp tầng trong một bố cục mặt bằng kênh rạch như ô bàn cờ.

Đặc biệt năm 1998 tại cuộc thi do xưởng thiết kế mùa hè Cergy- Pontoise và thành phố Hồ Chí Minh hợp tác tổ chức, có một nhóm sinh viên, giáo sư quốc tế đã đề xuất phương án “Mặt trời mọc” rất ấn tượng. Phương án xuất sắc nhất cuộc thi này đã đề xuất biến bán đảo Thủ Thiêm thành một viên ngọc xanh quý giá cho vùng đô thị đông đúc, náo nhiệt của thành phố Hồ Chí Minh.

Các phương án trước đây đều đánh giá cao vị trí thuận lợi của khu vực Thủ Thiêm  đối với trung tâm Quận 1, tuy nhiên có quá nhiều hạn chế về các yếu tố tự nhiên, vùng đất trũng, mối liên hệ bị ngăn cách bởi dòng sông sẽ không bao giờ dễ dàng dù xây thêm nhiều cầu. ý kiến chung của các phương án là biến bán đảo này thành một khu vui chơi giải trí, sinh hoạt văn hóa và nhà vườn của thành phố.

Năm 2003, thành phố lại tổ chức cuộc thi quốc tế nhằm tìm kiếm những ý tưởng và giải pháp xây dựng Thủ Thiêm, thể hiện sự nỗ lực, quyết tâm, sự trân trọng đối với khu vực bán đảo này. Từ cuộc thi, thành phố đã tìm ra được những giải pháp sáng tạo và phù hợp làm căn cứ để triển khai các nghiên cứu tiếp theo. Phương án quy hoạch được phê duyệt hiện nay của Viện quy hoạch thành phố và công ty Sasaki đã dung hòa được cả 2 vấn đề quan trọng tức là vừa xây dựng một khu đô thị mới hiện đại vừa phù hợp, hài hòa với môi trường thiên nhiên và khắc phục được những điều kiện tự nhiên không thuận lợi.

Khu vực Thủ Thiêm cần bổ sung cho những gì còn thiếu và không có khả năng phát triển của trung tâm cũ, đó là các khu văn hóa, giáo dục, công viên cây xanh, vui chơi giải trí  và nhà ở. Theo tác giả, vai trò và nhiệm vụ chính của khu vực này là trở thành một khu văn hóa- cảnh quan thiên nhiên yên bình giữa lòng thành phố Hồ Chí Minh.

TS.KTS. Lương Tú Quyên


Thành phố Sài Gòn được chính thức mang tên ''Thành phố Hồ Chí Minh'' từ ngày 2/7/1976  là thành phố lớn nhất Việt Nam ngày nay. Trong lịch sử, nơi đây là “...một trong số những đô thị cổ Việt Nam hình thành vào loại muộn, nhưng xây dựng trên một miền đất rất trù mật và mênh mông, lại đang ở vào một nhịp khai phá mới, đầy sức sống, chế độ quân chủ quan liêu, tuy vẫn cố gắng nắm giữ, nhưng thường thì triều đình trung ương ở xa, khi gần thì lại phải cần đến đô thị như một cơ sở quan trọng cho các mục tiêu chính trị lớn và thiết thân của mình, nên Sài Gòn cổ có nhiều thoáng đãng để thu hút, tinh kết sức mạnh kinh tế và hàng hoá của cả miền Nam Bộ và của chính mình. Sài Gòn ngay từ thuở xưa không phải chỉ là một thành phố của quân quan thư lại chuyên tiêu thụ, nó đã chủ yếu là một thành phố sản xuất thương mại, vừa nội địa, vừa quốc tế...”

Sau ngày giải phóng, thống nhất đất nước 30/4/1975, Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh luôn giữ và phát huy ngày càng mạnh vai trò thành phố ngã ba đường gắn kết Việt Nam với khu vực Đông Nam Á và thế giới.

Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò chủ chốt trong giao thông toàn vùng, đảm trách vai trò cảng có quy mô lớn nhất nước, tuy nhiên theo đánh giá quốc tế thì hệ thống cảng của thành phố Hồ Chí Minh hoạt động chưa thật hiệu quả so với vùng Đông Nam Á. Để giảm sức ép và san sẻ nhiệm vụ vận chuyển đường biển cho thành phố, gần đây xung quanh khu vực đã hình thành thêm các cụm cảng mới. Bà Rịa- Vũng Tàu, sông Thị Vải có luồng tàu ổn định, rộng và sâu, thích hợp cho việc lưu thông các tàu có tải trọng lớn. Bên cạnh đó đang phát triển tổ hợp cảng Gò Dầu- Phú Mỹ- Cái Mép có thể phục vụ cả vận chuyển lẫn trung chuyển. Cụm cảng Cát Lở- Bến Đình- Sao Mai phía bờ Vũng Tàu đón hàng container phục vụ dầu khí, dịch vụ vận chuyển quy mô lớn đi các tuyến đường gần Châu Á, liên Á, phục vụ các tầu lớn khó vào cảng Sài Gòn.

Hướng quy hoạch tổng thể vùng kinh tế trọng điểm phía nam dự kiến phát triển các đường cao tốc An Phú- Nhơn Trạch, Biên Hòa- Vũng Tàu (kết hợp đường sắt), sân bay quốc tế Long Thành đã hoàn thiện hệ thống giao thông cho thành phố Hồ Chí Minh và phân chia bớt hoạt động cảng về phía Vũng Tàu.

Bán đảo Thủ Thiêm thuộc vùng đất trũng ở tả ngạn sông Sài Gòn cho nên suốt các thời kỳ phong kiến và Pháp thuộc đều không được chú ý phát triển. Các nhà quy họach đô thị luôn tránh phát triển thành phố về hướng Nam - Đông Nam và khu Thủ Thiêm vì đó là vùng đất thấp, đầu tư xây dựng sẽ rất tốn kém.

Tuy nhiên đây là khu vực có vị trí đẹp cho nên suốt nửa thế kỷ qua đã có nhiều phương án mong muốn phát triển hạt nhân lịch sử của Sài Gòn- Thành phố Hồ Chí Minh sang phía bờ bên kia- bán đảo Thủ Thiêm. Trước năm 1975 có các phương án của Hoàng Hùng (1957), Doxiadis (1960), nhóm WBE Mỹ (1974). Sau ngày giải phóng có các phương án của Viện Quy hoạch thành phố. Trong phương án quy hoạch Sài Gòn của kiến trúc sư người Mỹ gốc Hy Lạp Doxiadis cũng hướng sự phát triển của thành phố về hướng Tây- Tây Bắc. Đối với khu Thủ Thiêm ông đề xuất chỉ để làm khu thể nghiệm xây nhà ở thấp tầng trong một bố cục mặt bằng kênh rạch như ô bàn cờ.

Đặc biệt năm 1998 tại cuộc thi do xưởng thiết kế mùa hè Cergy- Pontoise và thành phố Hồ Chí Minh hợp tác tổ chức, có một nhóm sinh viên, giáo sư quốc tế đã đề xuất phương án “Mặt trời mọc” rất ấn tượng. Phương án xuất sắc nhất cuộc thi này đã đề xuất biến bán đảo Thủ Thiêm thành một viên ngọc xanh quý giá cho vùng đô thị đông đúc, náo nhiệt của thành phố Hồ Chí Minh.

Các phương án trước đây đều đánh giá cao vị trí thuận lợi của khu vực Thủ Thiêm  đối với trung tâm Quận 1, tuy nhiên có quá nhiều hạn chế về các yếu tố tự nhiên, vùng đất trũng, mối liên hệ bị ngăn cách bởi dòng sông sẽ không bao giờ dễ dàng dù xây thêm nhiều cầu. ý kiến chung của các phương án là biến bán đảo này thành một khu vui chơi giải trí, sinh hoạt văn hóa và nhà vườn của thành phố.

Năm 2003, thành phố lại tổ chức cuộc thi quốc tế nhằm tìm kiếm những ý tưởng và giải pháp xây dựng Thủ Thiêm, thể hiện sự nỗ lực, quyết tâm, sự trân trọng đối với khu vực bán đảo này. Từ cuộc thi, thành phố đã tìm ra được những giải pháp sáng tạo và phù hợp làm căn cứ để triển khai các nghiên cứu tiếp theo. Phương án quy hoạch được phê duyệt hiện nay của Viện quy hoạch thành phố và công ty Sasaki đã dung hòa được cả 2 vấn đề quan trọng tức là vừa xây dựng một khu đô thị mới hiện đại vừa phù hợp, hài hòa với môi trường thiên nhiên và khắc phục được những điều kiện tự nhiên không thuận lợi.

Khu vực Thủ Thiêm cần bổ sung cho những gì còn thiếu và không có khả năng phát triển của trung tâm cũ, đó là các khu văn hóa, giáo dục, công viên cây xanh, vui chơi giải trí  và nhà ở. Theo tác giả, vai trò và nhiệm vụ chính của khu vực này là trở thành một khu văn hóa- cảnh quan thiên nhiên yên bình giữa lòng thành phố Hồ Chí Minh.

TS.KTS. Lương Tú Quyên